Neden Krize Müdahale Planı?
Kriz, onu yaşayanlar için önceden kestirilemeyen ve duygusal anlamda ezici olarak tanımlanan travmatik olaydır. Bu olay ya da durum çoğu zaman kişilerin ya da grupların yaşamsal varoluşlarını tehdit eden özelliklere sahiptir ve kişinin hayatında güçlü ve trajik değişiklikler ortaya çıkartabilir. Bu değişim, korkutucudur ve çoğu zaman da kişiyi kırılgan, hassas ve çaresiz bırakır. Oysa başarılı bir müdahaleyle, çevre ve kişinin dünyayı güvenli bir yer olarak algılaması arasındaki denge yeniden sağlanabilir.
Kriz Durumlarında Öğrencilerde Ne Tür Davranışlar/Tepkiler Gözlemlenir?
Kişilerin kriz durumlarına tepkileri, kişisel geçmiş, kişilik değişkenleri, olayın şiddeti ve kişiye yakınlığı, sosyal destek seviyesi ve müdahalenin cinsi ve kalitesine bağlı olarak değişiklik gösterir. İki kişi aynı olaya, kriz durumu da dahil, aynı tepkileri vermeyebilir.
Kriz durumlarında gözlemlenen tepkiler
- Şok/ Duyarsızlık
- Reddetme/Yok Varsayma/Durumun Varlığını Kabul Etmeme
- Gerçekdışı duyguların ifade edilmesi, şaşkınlık, duyarsızlık, ilgisizlik
- Karmaşa
- Altüst olma
- Karar vermede güçlük çekme
- İkna edilebilme, yardım almaya karşı yatkınlık
Aile, arkadaş ve okuldan yeterli destek alan çocukların, krizin etkilerinden sıyrılabileceklerini bilmek önemlidir. Kriz durumundaki bu tepkiler ‘anormal bir duruma verilen normal tepkiler’dir. Krizin duygusal etkileri belirgin olmakla birlikte tamamen bu etkiden kurtulmak haftalar bazen de aylar alabilir.
Çocuklarda/Ergenlerde gözlemlenebilecek tepkiler
Kaygı ve korkularda artış
Karanlıktan korkma, yalnız başına uyuyamama gibi birtakım davranışlar görülebilir. Küçük yaştaki çocuklarda okul fobisi, okula gitmeyi reddetme gibi davranışlar gözlemlenebilir. Bu gibi durumlarda ebeveynler bu kaygıları, çocuğun evde kalmasıyla giderebileceğini düşünmemelidirler. Ergenlerde yukarıda bahsedilen bu tepkilere ek olarak daha genellenmiş bir kaygı gözlemlenmektedir. Ergenlerde çocuklarda olduğu gibi spesifik kaygılar yoktur.
Akademik Başarı ve Konsantrasyonda düşüş
Güvenlik duygularını kaybeden çocuklarda zihinsel enerjide azalma, ödevlerini yapmada zorluklar, öğrenme motivasyonunda düşüler gözlemlenebilir.
Agresyon ve Ters Davranışların Artması / Früstrasyon Toleransının Azalması
Kriz yaşayan çocuklar kızgınlıklarını kontrol etmekte güçlük çekerler. Kriz durumundan önce yüksek duygusal tepkilere neden olmayan olaylar, kriz durumundan sonra agresif davranışlar ve/veya duygusal kırıklıklar ortaya çıkarabilir. Ergenlerde kurallara uymayı reddetme, görevlerini yerine getirmeme gibi reddedici davranışlar gözlemlenebilmektedir.
Kızgınlığın artması- Depresif Duygular
Kriz sonrasında çocuklar diğer zamanlara oranla daha değişken duygular gösterirler. Depresyon belirtileri, üzüntü, ilgilerde azalma, sosyal açıdan içe çekilme, zihinsel ya da fiziksel yorgunluk ya da intihar düşünceleri gözlemlenmektedir.
Yok Varsayma-Reddetme
Krizle başetmeye çalışan çocuk/ergenler krizi ve krizin getirdiklerini reddetme yoluna giderler. Annesi ölen bir çocuk, eve dönünce her şeyin aynı olacağını ve birlikte her zamanki gibi televizyon seyredebileceklerine inanır. Aynı şekilde, öğretmeni ciddi bir kaza geçiren ergen de tıbbi olarak mümkün olmasa da, öğretmeninin tamamen iyileşeceğine inanır. Reddetme mekanizmasını kullanmaya devam eden çocuklara hassas ama doğrudan bir tavırla yüzleştirme yapılabilir. Kızgınlık ve kırgınlık duyguları ifade edilebilir. Gerçekle yüzleşen çocuk zaman geçtikçe ve çevresinden yeterli desteği aldıkça gerçekleri kabul edecektir.
