Yeni kanunlar hakkında sanayiciler bilgilendirildi
Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi ve Çerkezköy Sanayiciler Derneği işbirliği ile Ç.O.S.B.’de önemli bir sempozyum gerçekleşti.
Özellikle sanayi kuruluşlarını yakından ilgilendiren ve uzun süredir gündem de olan, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda Değişiklik Öngören 5754 sayılı Kanun ile 5763 Sayılı İş kanunu ve bazı Kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanun (İstihdam Paketi olarak da bilinen kanuna bağlı yapılan değişiklikler) ile ilgili düzenlenen sempozyuma katılım ise oldukça yoğundu.
KATILIM YÜKSEKTİ
Konuşmacı olarak Marmara Üniversitesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Ana Bilim Dalı Öğretim Üyeleri Doç. Dr. Nurşen Caniklioğlu ve Doç. Dr. Talat Canbolat’ın katıldığı sempozyumun açılış konuşmasını Çerkezköy Sanayiciler Derneği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ahmet Gayretli yaptı. Açılış konuşmasını yapan Başkan Yardımcısı Ahmet Gayretli şunları söyledi: “Bu sempozyumda her iki kanunla ilgili yapılan düzenlemeler üzerine enine boyuna görüşler bildirilecek. Bu ve buna benzer konularda Ç.O.S.B. ve Çerkezköy Sanayiciler Derneği yönetimi çok duyarlıdır. Sanayicilerimizin bu konulardaki ihtiyaçlarını daha hızlı gidermek için görüş ve talepleri sürekli bekliyoruz.”
DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI
Gayretli’nin konuşmasının ardından sempozyuma geçildi. Sempozyumda ilk olarak Doç. Dr. Talat Canbolat söz aldı. Canbolat, kamuoyunda İstihdam Paketi olarak da bilinen, 5763 Sayılı İş Kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanunla ilgili bilgiler verdi. Söz konusu kanun ve bununla birlikte bazı kanunlarda yapılan değişikliklerin 26 Mayıs 2008 tarihinde yayımlandığın kaydeden Doç. Dr. Talat Canbolat, ayrıca İş Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gibi kanunlarda değişiklikler yapıldığını anımsattı.
ÇALIŞMA YAŞAMINI YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR
Çalışma yaşamını yakından ilgilendiren ve işveren yükümlülükleri ile işçiler ve bağımsız çalışanlar hakkında önemli değişiklikleri içeren söz konusu kanunlara ilişkin görüşlerin de paylaşıldığı sempozyumda ikinci olarak ise Doç. Dr. Nurşen Caniklioğlu söz aldı. Caniklioğlu, 8 Mayıs 2008 tarihinde yayınlanarak yürürlülük için dört ayrı tarihin belirlendiği; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunundaki değişiklik öngören 5754 sayılı yasa hakkında bilgiler verdi. Saat 10.00’da başlayıp saat 16.00’a kadar devam eden sempozyuma katılanlar soru cevap kısmında da akıllarına takılan tüm soruları sorarak yanıtlarını aldılar.
SEMPOZYUMDA ANLATILAN KONULAR
Sempozyumda anlatılan ve öne çıkan konu başlıkları ise şöyle:
Kamuoyunda "İstihdam Paketi" olarak bilinen 5763 sayılı "İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" un 26 Mayıs 2008 tarih ve 26887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği. Söz konusu Kanun ile ülkemizin istihdam kapasitesini arttıracak yatırımların çoğaltılması, yeni iş alanlarının yaratılması, iş piyasasının esnekleştirilmesi ve aktif istihdam politikalarının uygulanmasının amaçlandığı ilgi genelge ile bildirilmektedir.
5763 SAYILI YASA
1) 5763 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile; alt işverenlere (taşeronlara), kendi işyerlerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesini gerekli belgelerle birlikte çalışma bölge müdürlüklerine bildirmeleri zorunluluğu getirilmiştir. Böylece uygulamada asıl işveren-alt işveren ilişkisinin amacına aykırı olarak kullanılmasını engellemek amacıyla alt işveren ile asıl işveren arasında kurulan ilişkinin yazılı olarak yapılması sağlanmıştır.
2) 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenlerine getirilmiş olan eski hükümlü ve terör mağdurları çalıştırma zorunluluğu kaldırılmakta ve zorunlu özürlü çalıştırma oranı ise özel sektör için %6'dan %3'e indirilmektedir.
Ayrıca 01/07/2008 tarihinden itibaren; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde zorunlu olarak istihdam edilecek (%3 oranındaki) özürlü sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, 50 ve daha fazla işçi çalıştırıp %3'lük orandan daha fazla özürlü çalıştıranlar ile yükümlü olmadıkları halde özürlü çalıştıran işverenlerin (49-1 arası işçi çalıştıranlar) çalıştırdıkları özürlü sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisinin Hazine tarafından karşılanması sağlanmıştır. Bu hüküm çerçevesinde yanında özürlü çalıştıran esnaf-sanatkarlarımız ile Odalarımızın da bu teşvikten yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
3) 5763 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile; işletmelerin kurulmaya başlanmasından önce kurma izni alınması ile ilgili mükerrerlik arz eden yükümlülükler ve bildirimlerden kaçınmak, işyerlerinin kurulması ile ilgili prosedürleri hafifletmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimlerinden işyeri kurma izni alma mecburiyeti madde hükmünden çıkarılmıştır. İşletme belgesi alma zorunluluğu ise, işyerlerinde yapılan iş, işin tehlikesi ve işyerlerinin büyüklüğü gibi unsurlar dikkate alınarak hangi tür işyerleri için işletme belgesi isteneceğine dair düzenlemeler yönetmeliğe bırakılarak muhafaza edilmiştir. 4) 5763 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile; 01/01/2009 tarihinden itibaren onaltı yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocuklar ile birlikte çalıştığı işle ilgili mesleki eğitim almamış kişilerin de ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaklanmıştır.
5) 5763 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile; sigortalı işsizlerin doğrudan veya elektronik ortamda da İŞKUR'a başvurabilmeleri ve aynı şekilde işverenler tarafından tanzim edilmesi gereken işten ayrılma bildirgelerinin fiziki ortamla birlikte elektronik ortamda da verilip alınabilmesi sağlanmıştır.
6) 5763 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile; işsizlik ödeneği miktarının hesaplanmasında asgari ücretin neti değil brütü baz alınmış ve böylelikle sigortalı işsizlerin halen almakta oldukları işsizlik ödeneğinde bir miktar artış sağlanmıştır.
7) 5763 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile; kadınlar ve gençlerin istihdamını arttırmak amacıyla, mevcut istihdama ilave olarak işe alınan kadınlar ile 18-29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5 yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanması sağlanmıştır.
5754 SAYILI YASA
5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun kabul edilen hükümlerine bakıldığında, işveren kesimi bakımından öne çıkarılan hususlarda nispi bir ilerleme kaydedildiği söylenebilir. Ancak, işveren kesiminin reform süreci boyunca dile getirdiği pek çok konuda ilerleme kaydedilmediği de bir gerçektir. 5510 sayılı Yasa’da değişiklik öngören Yasa’da işveren kesimi bakımından önem arz eden, prime esas kazançlar konusunda yapılan değişiklikle ile ayni yardımlar prime esas kazanca tabi tutulamayacak kalemler arasına eklenmiş (nakdi olarak ödenenler hariç) ve ücret dışındaki diğer ödemelerin tavanı aşan kısmından 12 ay yerine 2 ay süre ile prim alınması konusunda nispi bir ilerleme sağlanmıştır.
Bir yandan 5510 sayılı Yasada yer alan işveren yükümlülükleri artırılırken, diğer yandan 5510 sayılı Yasada değişiklik öngören Yasaya eklenen beş madde ile kayıtdışı ile mücadele gerekçesi ile işçi ücretlerinin bankaya yatırılması suretiyle ödenmesi hükme bağlanmıştır. Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Deniz İş Kanunu, Basın İş Kanunu, Bankacılık Kanununda da bu değişiklikle birlikte işverenlere yeni yükümlülükler getirilmiştir. 5754 sayılı Yasada özellikle işverenler bakımından tartışmaya açık ve eksik hususlar bırakılmıştır. Her ne kadar İstihdam Paketinde işverenlerin uzun vadeli sigorta kolları için ödemesi öngörülen prim oranlarının yüzde beş oranında düşürülmesi öngörülmekte ise de Yasa Taslağı ile asıl-alt işveren uygulamaları zorlaştırılmaktadır. Hukuka aykırı biçimde alt işveren ilişkisinin, muvazaalı olup olmadığının tespiti yetkisi, iş müfettişlerine verilmekte, kadınlar ve gençlerin istihdamını arttırmak amacıyla, mevcut istihdama ilave olarak işe alınan kadınlar ile 18- 29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5 yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanması öngörülmektedir. Görüleceği gibi, %2 oranında işveren primi ile finanse edilmekte olan Fon gelirleri, istihdam teşviki olarak yine işverenlere dönecektir. İşsizlik Sigortası Fonu’nun bu şekilde karşılıksız kullanılması yaklaşımından vazgeçilmelidir.
KATILIM YÜKSEKTİ
Konuşmacı olarak Marmara Üniversitesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Ana Bilim Dalı Öğretim Üyeleri Doç. Dr. Nurşen Caniklioğlu ve Doç. Dr. Talat Canbolat’ın katıldığı sempozyumun açılış konuşmasını Çerkezköy Sanayiciler Derneği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ahmet Gayretli yaptı. Açılış konuşmasını yapan Başkan Yardımcısı Ahmet Gayretli şunları söyledi: “Bu sempozyumda her iki kanunla ilgili yapılan düzenlemeler üzerine enine boyuna görüşler bildirilecek. Bu ve buna benzer konularda Ç.O.S.B. ve Çerkezköy Sanayiciler Derneği yönetimi çok duyarlıdır. Sanayicilerimizin bu konulardaki ihtiyaçlarını daha hızlı gidermek için görüş ve talepleri sürekli bekliyoruz.”
DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI
Gayretli’nin konuşmasının ardından sempozyuma geçildi. Sempozyumda ilk olarak Doç. Dr. Talat Canbolat söz aldı. Canbolat, kamuoyunda İstihdam Paketi olarak da bilinen, 5763 Sayılı İş Kanunu ve bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkındaki kanunla ilgili bilgiler verdi. Söz konusu kanun ve bununla birlikte bazı kanunlarda yapılan değişikliklerin 26 Mayıs 2008 tarihinde yayımlandığın kaydeden Doç. Dr. Talat Canbolat, ayrıca İş Kanunu, İşsizlik Sigortası Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gibi kanunlarda değişiklikler yapıldığını anımsattı.
ÇALIŞMA YAŞAMINI YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR
Çalışma yaşamını yakından ilgilendiren ve işveren yükümlülükleri ile işçiler ve bağımsız çalışanlar hakkında önemli değişiklikleri içeren söz konusu kanunlara ilişkin görüşlerin de paylaşıldığı sempozyumda ikinci olarak ise Doç. Dr. Nurşen Caniklioğlu söz aldı. Caniklioğlu, 8 Mayıs 2008 tarihinde yayınlanarak yürürlülük için dört ayrı tarihin belirlendiği; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunundaki değişiklik öngören 5754 sayılı yasa hakkında bilgiler verdi. Saat 10.00’da başlayıp saat 16.00’a kadar devam eden sempozyuma katılanlar soru cevap kısmında da akıllarına takılan tüm soruları sorarak yanıtlarını aldılar.
SEMPOZYUMDA ANLATILAN KONULAR
Sempozyumda anlatılan ve öne çıkan konu başlıkları ise şöyle:
Kamuoyunda "İstihdam Paketi" olarak bilinen 5763 sayılı "İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" un 26 Mayıs 2008 tarih ve 26887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği. Söz konusu Kanun ile ülkemizin istihdam kapasitesini arttıracak yatırımların çoğaltılması, yeni iş alanlarının yaratılması, iş piyasasının esnekleştirilmesi ve aktif istihdam politikalarının uygulanmasının amaçlandığı ilgi genelge ile bildirilmektedir.
5763 SAYILI YASA
1) 5763 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile; alt işverenlere (taşeronlara), kendi işyerlerinin tescili için asıl işverenden aldığı yazılı alt işverenlik sözleşmesini gerekli belgelerle birlikte çalışma bölge müdürlüklerine bildirmeleri zorunluluğu getirilmiştir. Böylece uygulamada asıl işveren-alt işveren ilişkisinin amacına aykırı olarak kullanılmasını engellemek amacıyla alt işveren ile asıl işveren arasında kurulan ilişkinin yazılı olarak yapılması sağlanmıştır.
2) 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenlerine getirilmiş olan eski hükümlü ve terör mağdurları çalıştırma zorunluluğu kaldırılmakta ve zorunlu özürlü çalıştırma oranı ise özel sektör için %6'dan %3'e indirilmektedir.
Ayrıca 01/07/2008 tarihinden itibaren; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde zorunlu olarak istihdam edilecek (%3 oranındaki) özürlü sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, 50 ve daha fazla işçi çalıştırıp %3'lük orandan daha fazla özürlü çalıştıranlar ile yükümlü olmadıkları halde özürlü çalıştıran işverenlerin (49-1 arası işçi çalıştıranlar) çalıştırdıkları özürlü sigortalıların prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisinin Hazine tarafından karşılanması sağlanmıştır. Bu hüküm çerçevesinde yanında özürlü çalıştıran esnaf-sanatkarlarımız ile Odalarımızın da bu teşvikten yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
3) 5763 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile; işletmelerin kurulmaya başlanmasından önce kurma izni alınması ile ilgili mükerrerlik arz eden yükümlülükler ve bildirimlerden kaçınmak, işyerlerinin kurulması ile ilgili prosedürleri hafifletmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili birimlerinden işyeri kurma izni alma mecburiyeti madde hükmünden çıkarılmıştır. İşletme belgesi alma zorunluluğu ise, işyerlerinde yapılan iş, işin tehlikesi ve işyerlerinin büyüklüğü gibi unsurlar dikkate alınarak hangi tür işyerleri için işletme belgesi isteneceğine dair düzenlemeler yönetmeliğe bırakılarak muhafaza edilmiştir. 4) 5763 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile; 01/01/2009 tarihinden itibaren onaltı yaşını doldurmamış genç işçiler ve çocuklar ile birlikte çalıştığı işle ilgili mesleki eğitim almamış kişilerin de ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılması yasaklanmıştır.
5) 5763 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile; sigortalı işsizlerin doğrudan veya elektronik ortamda da İŞKUR'a başvurabilmeleri ve aynı şekilde işverenler tarafından tanzim edilmesi gereken işten ayrılma bildirgelerinin fiziki ortamla birlikte elektronik ortamda da verilip alınabilmesi sağlanmıştır.
6) 5763 sayılı Kanunun 15 inci maddesi ile; işsizlik ödeneği miktarının hesaplanmasında asgari ücretin neti değil brütü baz alınmış ve böylelikle sigortalı işsizlerin halen almakta oldukları işsizlik ödeneğinde bir miktar artış sağlanmıştır.
7) 5763 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile; kadınlar ve gençlerin istihdamını arttırmak amacıyla, mevcut istihdama ilave olarak işe alınan kadınlar ile 18-29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5 yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigortası Fonunca karşılanması sağlanmıştır.
5754 SAYILI YASA
5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun kabul edilen hükümlerine bakıldığında, işveren kesimi bakımından öne çıkarılan hususlarda nispi bir ilerleme kaydedildiği söylenebilir. Ancak, işveren kesiminin reform süreci boyunca dile getirdiği pek çok konuda ilerleme kaydedilmediği de bir gerçektir. 5510 sayılı Yasa’da değişiklik öngören Yasa’da işveren kesimi bakımından önem arz eden, prime esas kazançlar konusunda yapılan değişiklikle ile ayni yardımlar prime esas kazanca tabi tutulamayacak kalemler arasına eklenmiş (nakdi olarak ödenenler hariç) ve ücret dışındaki diğer ödemelerin tavanı aşan kısmından 12 ay yerine 2 ay süre ile prim alınması konusunda nispi bir ilerleme sağlanmıştır.
Bir yandan 5510 sayılı Yasada yer alan işveren yükümlülükleri artırılırken, diğer yandan 5510 sayılı Yasada değişiklik öngören Yasaya eklenen beş madde ile kayıtdışı ile mücadele gerekçesi ile işçi ücretlerinin bankaya yatırılması suretiyle ödenmesi hükme bağlanmıştır. Borçlar Kanunu, İş Kanunu, Deniz İş Kanunu, Basın İş Kanunu, Bankacılık Kanununda da bu değişiklikle birlikte işverenlere yeni yükümlülükler getirilmiştir. 5754 sayılı Yasada özellikle işverenler bakımından tartışmaya açık ve eksik hususlar bırakılmıştır. Her ne kadar İstihdam Paketinde işverenlerin uzun vadeli sigorta kolları için ödemesi öngörülen prim oranlarının yüzde beş oranında düşürülmesi öngörülmekte ise de Yasa Taslağı ile asıl-alt işveren uygulamaları zorlaştırılmaktadır. Hukuka aykırı biçimde alt işveren ilişkisinin, muvazaalı olup olmadığının tespiti yetkisi, iş müfettişlerine verilmekte, kadınlar ve gençlerin istihdamını arttırmak amacıyla, mevcut istihdama ilave olarak işe alınan kadınlar ile 18- 29 yaş arası gençlere ait SSK işveren priminin 5 yıl boyunca kademeli olarak İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılanması öngörülmektedir. Görüleceği gibi, %2 oranında işveren primi ile finanse edilmekte olan Fon gelirleri, istihdam teşviki olarak yine işverenlere dönecektir. İşsizlik Sigortası Fonu’nun bu şekilde karşılıksız kullanılması yaklaşımından vazgeçilmelidir.
